Άνοια

  Η άνοια αλλοιώνει τους ανθρώπους σου. Δεν είναι όπως τους άφησες μια μέρα στη φαντασία σου. Χάνουν, λες, το μυαλό τους. Χάνουν αυτό που ήταν. Πού και πού επανέρχονται για λίγα μόνο λεπτά κι ύστερα ξαναβυθίζονται στο σκότος των αναμνήσεων που αχρηστεύονται, μέσα στις ίδιες ερωτήσεις, σε εξοργισμένα βλέμματα των παιδιών τους, σε ερωτήσεις με τόνο που θα άρμοζε σ' ένα μωρό, ανίκανο να επικοινωνήσει και να προσβληθεί. Η άνοια κλέβει, τους ανθρώπους σου.

  Στον "Ηλίθιο" ο Φίοντορ Ντοστογέφσκυ σκιαγραφεί ένα άτομο. Ένα άτομο το οποίο δεν μετέχει άμεσα στην ζωή των ανθρώπων, αλλά κινείται σε μια παράλληλη γραμμή, που σε ελάχιστα μόνο σημεία προδίδεται και εφάπτεται με αυτό που οι άλλοι ονομάζουν πλαίσιο συμβίωσης. Το άτομο αυτό, υπονοεί ο Ντοστογέφσκυ, έχει μέσα του θεμελιωμένο το αισθητήριο της αλήθειας. Το αισθητήριο αυτό ερεθίζεται από τις συμπεριφορές που απομακρύνονται σταδιακά όλο και περισσότερο από την αλήθεια της ορθοδοξίας, την οποία με τόσο πάθος έψαχνε ο συγγραφέας, ώσπου να επέλθει η έκρηξη. Μόλις ο Ραγκόζιν, από το μικροαστικό του πάθος είναι έτοιμος να τραβήξει το μαχαίρι και να σκοτώσει τον Ηλίθιο, ο δεύτερος σωριάζεται σε μια κρίση επιληψίας. Το αισθητήριο έχει καθοδηγήσει την αλήθεια να πλημυρίσει το σώμα του. Με την αλήθεια, ο Ηλίθιος μετέχει της θείας κοινωνίας. Η τρομακτική κρίση επιληψίας, αποτελεί Θεοφάνεια.

  Είμαστε όντα που υποφέρουμε από επίκτητο ορθολογισμό. Η εκπαίδευσή μας επικεντρώνεται στην ανάλυση των φυσικών φαινομένων σε βαθμό τέτοιο, ώστε καθένας που ερευνά την έννοια της αλήθειας να τιμωρείται παραδειγματικά ως αδιάβαστος. Οι χειροπιαστές αποδείξεις, όμως, καθίστανται ικανές να σιγάσουν την ακόρεστη αμφιβολία, ημών των εκπαιδευμένων ορθολογιστών.

  Οι άνθρωποί μας, που η άνοια τους κατέστησε όντα αποξενωμένα από την πρότερή τους σοφία και αύρα, επιστρέφουν, για λίγα μόνο λεπτά. Με ελάχιστα βλέμματα που υπονοούν ανάμνηση, με μια λέξη από το παρελθόν, με ένα όνομα που δεν ξέχασαν. Και με αυτά τα βλέμματα, με αυτές τις λέξεις και με αυτά τα ονόματα, επέρχονται Θεοφάνεια. Τα επιληπτικά βλέμματα και οι στιγμές, κερδίζουν τον δυνάστη της άνοιας και φέρνουν στην επιφάνεια την αλήθεια. Τον αναλλοίωτο χαρακτήρα. Τον λανθάνοντα ηθικό τους κώδικα. 

  Ο εαυτός τους που τόσο αναπολούμε, με μικρές εκλάμψεις αναδύεται στην επιφάνεια, χαράζοντας μια ρωγμή στη φθοροποιό δύναμη του χρόνου που τόσο τον δοκιμάζει. Ο χρόνος είναι αμείλικτος και προδίδει όλα τα σώματα, ένα, ένα, σαν σε εκτελεστικό απόσπασμα. Τα στήνει μπροστά από συρματοπλέγματα, χωρίς να κάνει εξαιρέσεις. Τα πλήττει αργά και σταδιακά. Μέχρι να τα εξευτελίσει, λένε ορισμένοι. 

  Τα σώματα είναι τρωτά. Η άνοια, οι αρρώστιες, οι ρυτίδες καλύπτουν με όλο και μεγαλύτερο μίσος, την αλήθεια που μπορούσαν οι άνθρωποι να βροντοφωνάξουν, μέσα από το νέο και άφθαρτο σώμα τους. Ο χρόνος δεν ήταν ποτέ με το μέρος τους. Τους απομυθοποιεί, τους ασχημαίνει, τους μεταμορφώνει. Όμως ποτέ δεν τους μετουσιώνει. Η φθορά είναι εξωτερική και πληγώνει παράλληλα όλο και πιο αδίστακτα εκείνο το ες αει απροσδιόριστο εγώ τους. Την αλήθεια τους.

 Όσο όμως υπάρχουν τα επιληπτικά Θεοφάνεια, θα ξέρουμε ότι αυτό που έχουμε μέσα μας, κανένας αποικοδομητής δεν έχει, μέχρι στιγμής καταφέρει, να το κάνει δικό του.